D98 Katoi
Gambaran Keseluruhan
D98 Katoi memegang satu keistimewaan yang tiada tandingan dalam daftar durian Jabatan Pertanian (DOA) Malaysia: ia merupakan satu-satunya varieti yang negeri asalnya disenaraikan sebagai "THAILAND." Setiap kemasukan lain dalam daftar -- kesemuanya lebih 200 varieti -- menyenaraikan sebuah negeri Malaysia: Perak, Pahang, Pulau Pinang, Kedah, Selangor, dan sebagainya. D98 sahaja yang memecahkan corak ini, pendaftarannya secara terus terang mengakui bahawa varieti ini datang bukan dari mana-mana dusun di Malaysia tetapi terus daripada Thailand.
Nama "Katoi" adalah bahasa Thai, mengenal pastinya sebagai kultivar Thai yang diiktiraf yang telah dibawa masuk ke Malaysia dan didokumentasikan secara rasmi oleh DOA pada tahun 1970. Pelapor institusi (Jabatan Pertanian) menandakan bahawa ini bukan penemuan tidak sengaja oleh seorang petani tetapi tindakan pendokumentasian germplasma yang sengaja oleh pihak berkuasa pertanian kerajaan.
Kisah D98 tidak berakhir dengan pendaftarannya pada tahun 1970. Tiga tahun kemudian, pada tahun 1973, sebuah varieti bernama "Katoi T.9" didaftarkan sebagai D131 dari Kedah. Ini amat mencadangkan bahawa kultivar Thai yang sama memasuki sistem Malaysia dua kali di bawah dua kod berbeza -- satu corak yang menggemakan, pada skala yang lebih kecil, pendaftaran tiga kali D158 Kan Yau yang terkenal, yang secara bebas didaftarkan sebagai D105 (Perak, 1970), D130 (Kedah, 1973), dan D158 (Kedah, 1987). Pertindihan Katoi sebagai D98 dan D131, seperti pertiga-gandaan Kan Yau, menggambarkan cara varieti durian secara sejarahnya bergerak merentasi sempadan Thai-Malaysia secara organik dan tidak berpusat, memasuki daftar melalui saluran-saluran berbeza tanpa sesiapa mengesan pertindihan tersebut.
Asal Usul & Sejarah
D98 didaftarkan pada 17 Jun 1970 oleh Jabatan Pertanian. Negeri asal direkodkan sebagai "THAILAND" -- bukan sebuah negeri Malaysia, tetapi negara itu sendiri. Ini merupakan satu kemasukan yang luar biasa dalam sebuah daftar yang direka untuk mengkatalog kepelbagaian durian Malaysia. Kewujudannya memberitahu kita bahawa DOA, dalam perjalanan kerja dokumentasinya, telah memilih untuk mendaftarkan secara rasmi sebuah varieti Thai dalam sistem Malaysia, kemungkinan besar kerana kultivar itu telah dibawa ke Malaysia untuk penilaian atau sedang ditanam di sebuah stesen penyelidikan kerajaan.
"Katoi" ialah nama kultivar Thai. Dalam sistem pengelasan durian Thailand yang lebih luas, yang mengiktiraf lebih 234 varieti yang disusun ke dalam kumpulan keluarga, Katoi merupakan salah satu daripada banyak kultivar bernama yang beredar di kawasan penanaman durian Thailand. Wilayah asal yang tepat dalam Thailand tidak dinyatakan dalam rekod DOA.
Tarikh pendaftaran 1970 meletakkan D98 dalam tempoh dokumentasi aktif yang sama yang menghasilkan banyak kemasukan berkaitan Thai dalam daftar. D105, pendaftaran pertama Kan Yau dari Taiping, Perak, turut didaftarkan pada tahun 1970. D96 Bangkok A telah didaftarkan dari Selangor lima belas tahun lebih awal, pada 1955. D123 Chanee akan menyusul pada tahun 1971. Gugusan pendaftaran asal Thai pada akhir 1960-an dan awal 1970-an ini mencerminkan satu tempoh penglibatan aktif DOA dengan germplasma durian Thai.
Pendaftaran D131 Katoi T.9 dari Kedah pada tahun 1973 yang menyusul menambah satu lagi lapisan. Penandaan "T.9" mencadangkan satu aksesi bernombor daripada koleksi Thai -- berkemungkinan sebuah pokok yang dilabelkan sebagai spesimen kesembilan dalam satu siri penilaian Thai. Kedah, yang berkongsi sempadan dengan Thailand, merupakan pintu masuk paling semula jadi bagi varieti durian Thai memasuki Malaysia melalui darat, dan banyak varieti asal Thai dalam daftar (termasuk D130, D158, dan D159 Mon Thong) menyenaraikan Kedah sebagai negeri asal mereka. Kemunculan Katoi di Kedah hanya tiga tahun selepas pendaftarannya di bawah "THAILAND" mencadangkan bahawa varieti ini sedang memasuki dusun-dusun Malaysia melalui pelbagai saluran secara serentak.
Corak ini -- kultivar Thai yang sama memasuki daftar lebih daripada sekali -- bukanlah unik kepada Katoi. Ia mungkin merupakan corak yang paling menentukan bagi varieti Thai dalam sistem Malaysia. D158 Kan Yau didaftarkan tiga kali. D123 Chanee muncul di utara sebagai D15 di bawah penandaan berasingan. Siri Bangkok (D88, D96, D101, D102, D103) mungkin mengandungi kultivar yang bertindih di bawah label berjujukan yang berbeza. Daftar ini, yang dibina selama beberapa dekad melalui laporan bebas daripada individu dan institusi yang berlainan di negeri-negeri yang berlainan, tidak mempunyai mekanisme berpusat untuk mengesan pertindihan ini secara masa nyata.
Ciri-ciri
Catatan DOA bagi D98 menggambarkan: "Buah bersaiz sederhana besar. Isi berisi tebal; berwarna kuning dan rasa lemak manis."
Dalam bahasa yang lebih terperinci: buahnya bersaiz sederhana besar, bermakna ia jatuh di antara kategori sederhana dan besar -- satu penandaan saiz yang dikongsi dengan banyak varieti berdaftar dan menandakan buah yang boleh diterima secara komersial.
Isinya digambarkan sebagai berisi tebal. Istilah "berisi tebal" -- yang bermakna diisi dengan penuh dan tebal -- menandakan liputan ulas yang murah hati di atas biji. Varieti berisi tebal lazimnya menawarkan nisbah isi-kepada-biji yang menggalakkan, yang merupakan kelebihan praktikal dari segi kualiti pemakanan. Penekanan DOA terhadap ketebalan mencadangkan bahawa ini merupakan satu ciri yang ketara bagi buah ini.
Isinya berwarna kuning. Warna kuning yang jelas ini membezakan D98 daripada warna jingga kekuningan D96 Bangkok A dan nada jingga yang lebih dalam bagi varieti seperti D158 Kan Yau. Kuning tulen merupakan warna isi yang paling lazim dalam kalangan durian komersial Thai, selaras dengan varieti-varieti utama Thai seperti Chanee dan Mon Thong.
Rasanya lemak manis -- bermakna perisa yang kaya, berkrim seperti mentega, dan manis. Tiada kepahitan yang dinyatakan. Ini meletakkan D98 dengan tepat dalam kategori perisa manis dan berkrim yang mencirikan banyak varieti berketurunan Thai dalam daftar Malaysia. Ketiadaan nota perisa pahit atau kompleks selari dengan kecenderungan umum kultivar Thai ke arah kemanisan yang mudah dinikmati.
Perlu diambil perhatian bahawa rekod DOA bagi D98 amat ringkas berbanding kemasukan yang lebih terperinci. Tiada penerangan mengenai warna kulit, corak duri, bentuk buah, panjang tangkai, keamatan aroma, atau tekstur. Keringkasan ini mungkin mencerminkan asal usul varieti yang asing -- DOA berkemungkinan mempunyai bahan yang terhad untuk digunakan, mungkin hanya menilai sebilangan kecil buah daripada satu pokok sahaja.
Ketersediaan
D98 Katoi tidak boleh didapati dalam pasaran durian komersial Malaysia masa kini. Ia tidak muncul dalam senarai semaian, tawaran gerai durian, atau forum peminat. Tiada penanaman komersial yang didokumentasikan.
Kewujudan berganda varieti ini sebagai D98 (Thailand, 1970) dan D131 Katoi T.9 (Kedah, 1973) menjadikan warisannya agak samar. Sekiranya mana-mana pokok Katoi masih bertahan di dusun-dusun Malaysia, ia lebih berkemungkinan ditemui di Kedah -- negeri sempadan di mana varieti ini turut didokumentasikan secara berasingan -- berbanding mana-mana lokasi yang boleh dikesan kepada pendaftaran asal "THAILAND." Daerah-daerah utara Kedah, terutamanya kawasan seperti Sik dan Padang Terap di mana durian-durian asal Thai yang lain pernah ditanam, merupakan tempat yang paling wajar untuk dicari.
Kepentingan utama D98 terletak pada kedudukannya yang unik dalam daftar. Sebagai satu-satunya kemasukan dengan "THAILAND" sebagai negeri asal, ia berfungsi sebagai pengakuan yang jelas terhadap sumbangan Thai kepada kepelbagaian durian Malaysia. Walaupun banyak varieti lain dalam daftar mempunyai akar Thai -- D96 Bangkok A, D101, D123 Chanee, D158 Kan Yau, D159 Mon Thong -- kesemuanya disenaraikan di bawah negeri-negeri Malaysia, asal usul Thai mereka hanya boleh dikenal pasti melalui nama, penerangan, atau penyelidikan luaran. D98 sahaja yang membawa Thailand secara terus dalam alamat daftarnya, satu butiran kecil tetapi bermakna yang mencerminkan penyimpanan rekod yang jujur dan tidak berselindung oleh DOA semasa beberapa dekad ketika ia sedang membina pangkalan data varieti durian yang paling komprehensif di dunia.