D145 Tuan Mek Hijau (Beserah)
Gambaran Keseluruhan
D145 Tuan Mek Hijau ialah varieti durian warisan dari Beserah, sebuah perkampungan nelayan di pesisir Kuantan, Pahang. Didaftarkan pada tahun 1981, ia merupakan antara varieti yang terawal memasuki daftar rasmi Jabatan Pertanian Malaysia (DOA), mendahului nama-nama besar seperti Musang King (D197, didaftarkan 1993) dan Duri Hitam (D200, didaftarkan 2008) lebih sedekad.
Dikenali di kalangan penduduk tempatan sebagai Durian Beserah, Durian Hijau, atau Durian Tuan Mek, varieti ini terserlah dengan kulit hijau yang kekal hijau walaupun buah sudah masak sepenuhnya, buah besar berbentuk bulat, serta isi yang lemak manis. Di kalangan masyarakat berbahasa Cina, ia kadangkala dirujuk dengan nama deskriptif Cheh Poay atau Cheh Kak (bahasa Hokkien untuk "kulit hijau" atau "kulit hijau"), walaupun nama ini boleh menimbulkan kekeliruan dengan D165 Green Skin 15, iaitu varieti yang berbeza.
D145 menduduki kedudukan yang luar biasa dalam landskap durian Malaysia. Ia amat dihargai oleh mereka yang pernah merasainya - sesetengah pencinta durian malah menyifatkannya setanding dengan Musang King, dan New Straits Times turut menyuarakan pandangan yang sama - namun ia masih hampir tidak dikenali di luar Pahang. Kisahnya ialah kisah tentang kebanggaan tempatan, naungan istana, dan kemerosotan senyap di bawah bayang-bayang varieti yang lebih dominan secara komersial.
Asal Usul & Sejarah
Kisah D145 bermula di Beserah, sebuah pekan pesisir kecil yang terletak kira-kira 10 kilometer di utara Kuantan, ibu negeri Pahang. Beserah terkenal sebagai sebuah perkampungan nelayan - ekonominya berkisar pada laut, dengan ikan kering, ikan bilis, belacan, dan keropok lekor sebagai produk andalan. Namun, penduduk yang tinggal di bahagian darat perkampungan ini telah lama bergantung kepada penanaman getah dan durian.
Dari komuniti inilah D145 muncul. Pada 30 Oktober 1981, seorang individu bernama Khidzir Engku Ali mendaftarkan varieti ini dengan Jabatan Pertanian Malaysia. Tidak banyak yang diketahui umum tentang Khidzir Engku Ali, namun beliau dikatakan pernah menjadi ketua kampung Beserah. Gelaran "Engku" dalam namanya ialah gelaran keturunan Melayu yang dikaitkan dengan kebangsawanan, biasa dalam komuniti pantai timur Pahang.
Nama berdaftar Tuan Mek Hijau merupakan gabungan perkataan Melayu: "Tuan" ialah kata hormat bermaksud "Encik" atau "Tuan," "Mek" ialah nama peribadi atau panggilan mesra yang biasa dalam komuniti Melayu pantai timur (terutamanya Kelantan dan Pahang, di mana "Mek" boleh berfungsi sebagai nama panggilan atau bentuk ringkas), dan "Hijau" bermaksud warna hijau, merujuk kepada kulit buah yang sentiasa hijau. Nama penuh ini secara kasarnya bermaksud "Tuan Mek yang Hijau." Nama ini berkemungkinan merujuk kepada pemilik pokok asal atau seorang tokoh tempatan yang dikaitkan dengan pokok induk, namun identiti sebenar "Tuan Mek" tidak didokumentasikan dengan jelas. Seperti banyak nama durian warisan di Malaysia, kisah di sebalik nama ini wujud dalam tradisi lisan tempatan dan bukan dalam catatan bertulis.
Varieti ini menjadi terkenal pada tahun 1970-an, sebelum pendaftaran rasminya. Konon, D145 begitu dihargai pada kemuncaknya sehingga Sultan Pahang sendiri meminta agar semua hasil tuaian dari pokok-pokok asal dihantar ke istana. Sama ada cerita ini tepat sepenuhnya atau telah dihiasi oleh masa, ia mencerminkan betapa tingginya kedudukan durian Beserah ketika itu - buah kampung yang dinobatkan ke taraf diraja.
Asal usul D145 di pesisir Pahang amat menarik kerana reputasi durian Pahang hari ini dikuasai oleh pekan tanah tinggi pedalaman, Raub - pusat pengeluaran Musang King. Beserah pula ialah sebuah petempatan pesisir rendah, mewakili persekitaran penanaman yang amat berbeza. D145 adalah hasil bumi pesisir Pahang - tanah, kelembapan, dan keadaan daerah Kuantan - bukan daripada kawasan berbukit yang lebih sejuk yang menghasilkan eksport Pahang yang paling tersohor.
Rupa Bentuk
D145 ialah durian bersaiz besar. Daftar DOA menggambarkan buahnya sebagai "bersaiz besar," dan berat setiap buah biasanya antara 1.5 hingga 3 kilogram, dengan sesetengah buah dilaporkan mencapai berat yang lebih tinggi. Bentuknya bulat, kadangkala sedikit tidak simetri atau menyerupai buah pinggang, dengan profil yang agak padat dan pendek.
Ciri yang paling mudah dikenali ialah warna kulit. D145 masak dalam keadaan hijau - hijau segar yang seragam dan kekal walaupun buah telah masak sepenuhnya. Inilah sifat yang memberikan varieti ini gelaran "Hijau" dan pelbagai nama panggilan "kulit hijau." Durinya kasar dan sedikit bengkok ke dalam, dengan hujung berwarna perang, dan cenderung lebih tebal dan panjang berbanding sesetengah varieti lain.
Kulit buah sederhana tebal, diukur kira-kira 0.85 sentimeter berdasarkan penilaian yang didokumentasikan. Buah biasanya berukuran 15 hingga 19 sentimeter panjang dan diameter, dengan bahu dan tapak yang agak rata.
Apabila dibelah, isi buah berwarna kuning - DOA menggambarkannya sebagai "berwarna kuning" - dan sederhana tebal. Sesetengah sumber menggambarkan warna isi dari kuning cerah hingga kuning keemasan, kadangkala dengan sedikit ton kemerahan. Ulas-ulas isi kelihatan gebu dan besar, memenuhi ruang pangsa dengan limpah.
Biji bersaiz sederhana besar dengan kehadiran biji penuh. Menurut penilaian terperinci, kira-kira 78.9% biji berkembang sepenuhnya, 15.8% separuh penuh, dan hanya 5.3% kosong. Setiap pangsa biasanya mengandungi kira-kira 4 ulas. Kadar biji penuh yang tinggi ini bermakna kurang kehadiran biji kesep (biji yang tidak berkembang sempurna), tetapi ia juga bermakna pangsa buah berstruktur baik dan dipenuhi secara konsisten.
Rasa & Tekstur
Daftar DOA menggambarkan rasa D145 sebagai "lemak manis" dengan tekstur yang halus (bertekstur halus). Keterangan rasmi ini merangkumi sifat asas varieti ini, namun ulasan daripada pencinta durian memberikan gambaran yang jauh lebih terperinci.
Tanggapan utama ialah kemanisan. D145 ialah durian yang didominasi rasa manis, menjadikannya lebih mudah diterima berbanding varieti seperti Musang King yang menonjol dengan kepahitannya. Namun, kemanisannya bukan satu dimensi. Pelbagai sumber menyebut sedikit kelat pahit yang muncul di bawah kemanisan, berserta nota alkohol dan bunga yang halus. Satu ulasan terperinci menyifatkannya mempunyai "a cultured taste" (rasa yang berbudaya) - frasa yang menangkap kualiti berlapisan tanpa melebih-lebihkan kerumitannya.
Tekstur adalah aspek di mana D145 benar-benar menyerlah. Isi buahnya halus dan lembut, dengan kelembutan dan sedikit kelekatan yang memikat hati pencinta durian. Ia digambarkan sebagai berkrim dan lembut, dengan kualiti yang menarik pemakan untuk mencapai ulas seterusnya hampir secara naluri. Berbeza dengan sesetengah varieti yang berlekit atau kering, D145 menawarkan konsistensi yang lembap dan menyerah.
Aromanya nyata lebih lemah berbanding kebanyakan varieti durian. Intensiti bau yang lebih rendah ini menjadikan D145 lebih mudah diterima bagi mereka yang mendapati aroma varieti seperti Musang King terlalu kuat. Daftar DOA mencatatkan aroma yang "sederhana," dan pengalaman sebenar mengesahkan bahawa D145 tidak memenuhi sebuah bilik seperti varieti yang berbau lebih tajam.
Sesetengah pencinta durian membandingkan D145 dengan Mas Selangor dari segi kemanisan yang mesra, sambil menyatakan ia menarik terutamanya bagi mereka yang lebih menyukai pengalaman durian yang lebih lembut dan kurang menyengat. Bagi mereka yang mencari intensiti dan kepahitan, D145 mungkin kekurangan impak dramatik Musang King. Tetapi bagi mereka yang menghargai kehalusan, kelembutan berkrim, dan kemanisan yang bersih, ia menyampaikan pengalaman makan yang halus dan berkualiti.
Cara Mengenal Pasti
Mengenal pasti D145 dalam kalangan varieti durian yang pelbagai bergantung kepada beberapa penanda yang tersendiri:
Kulit hijau ketika masak. Ini ialah penanda luaran yang paling boleh dipercayai. Walaupun banyak durian mempunyai kulit kehijauan ketika mentah, D145 mengekalkan warna hijau segar dan jelas walaupun buah sudah masak sepenuhnya dan sedia dimakan. Jika sebuah durian besar dan bulat mengekalkan kulit hijau cerah pada kematangan, D145 patut menjadi calon utama.
Bentuk bulat. D145 mempunyai profil yang jelas bulat, kadangkala sedikit tidak simetri. Ia tidak mempunyai bentuk memanjang atau obovat seperti Musang King. Kesan keseluruhannya ialah padat dan sfera.
Saiz besar. Buah bersaiz besar, biasanya 1.5 hingga 3 kilogram. Digabungkan dengan bentuk bulatnya, ia terasa berat dan padu di tangan.
Duri kasar bengkok ke dalam. Duri tebal dan sedikit bengkok ke dalam, dengan hujung keperangan. Tidak setajam piramid atau sejarang duri Musang King.
Isi kuning. Apabila dibelah, isi harus berwarna kuning - bukan putih pucat, bukan jingga pekat. Nadanya kuning yang jelas dan jujur, kadangkala cenderung ke arah keemasan.
Tekstur halus dan berkrim. Isi harus terasa halus, lembut, dan sedikit melekit - bukannya berserat, berair, atau kering.
Rasa manis dengan aroma sederhana. Rasa harus didominasi lemak manis, dengan bau yang sederhana dan bukannya memenuhi hidung. Jika durian itu mempunyai hentakan pahit yang kuat atau aroma yang tajam, kemungkinan besar ia varieti lain.
Ketersediaan & Harga
D145 ialah durian yang jarang ditemui dalam pasaran durian Malaysia masa kini. Ia hampir tidak keluar dari Pahang, dan walaupun dalam negeri itu, ia sukar diperoleh di luar kawasan Kuantan dan Beserah semasa musim.
Musim tuaian D145 biasanya jatuh pada pertengahan musim durian utama Malaysia, dengan bulan Julai sebagai bulan kemuncak. Masa pertengahan musim ini bermakna ia bertindih dengan varieti yang lebih menonjol, yang seterusnya mengehadkan keterlihatan pasarannya.
Harga D145 dilaporkan dalam julat RM 30 hingga RM 60 sekilogram, bergantung kepada sumber dan tahun. Laporan 2021 memetik harga RM 30 hingga RM 35 sekilogram, manakala artikel New Straits Times pada tahun 2023 menyebut harga RM 40 hingga RM 60 sekilogram bagi buah yang amat dicari. Harga ini lebih rendah daripada harga kemuncak Musang King tetapi mewakili premium yang ketara berbanding varieti biasa, mencerminkan kelangkaan D145 dan penghargaan tempatan terhadapnya.
Varieti ini tidak tersedia secara meluas di gerai durian luar Pahang. Ia bukan penawaran standard seperti Musang King, D24, atau D101 di penjual durian bandar di Kuala Lumpur atau Pulau Pinang. Kadangkala ia muncul dalam arena durian Pulau Pinang, di mana satu platform telah memberikannya penilaian 4.2 daripada 5 berdasarkan lebih 150 penilaian, tetapi ini adalah pengecualian. Di Beserah sendiri, permintaan cukup kukuh sehingga pelanggan yang berada - termasuk, menurut penduduk tempatan, golongan diraja dan ahli politik - membuat tempahan awal untuk hasil tuaian.
Anak pokok D145 boleh didapati menerusi semaian dalam talian, dipasarkan sebagai varieti warisan yang jarang ditemui, menunjukkan terdapat minat untuk memperluaskan penanamannya. Namun, penskalaan komersial masih terhad.
Kawasan Penanaman
D145 terutamanya dikaitkan dengan daerah Kuantan, Pahang, khususnya kawasan Beserah. Daftar DOA menyatakan bahawa D145 (Beserah) "sesuai untuk ditanam di Daerah Kuantan, Pahang," dan ini kekal sebagai kawasan penanaman terasnya.
Kawasan Beserah terletak rendah dan berdekatan pantai, amat berbeza daripada bentuk muka bumi berbukit di pedalaman Raub di mana Musang King berkembang maju. Dusun-dusun di sekitar Beserah terletak di tanah bersebelahan perkampungan nelayan, di mana keadaan tanah dan iklim pantai timur - suhu yang lebih tinggi, kelembapan yang lebih tinggi, kedekatan dengan laut - mewujudkan persekitaran penanaman yang tersendiri. Terroir pesisir inilah yang sebahagiannya memberikan D145 wataknya yang unik.
Namun, dusun-dusun di Beserah dan sekitarnya menghadapi ancaman yang serius. Bencana perlombongan bauksit di Kuantan pada 2015-2016 memberikan kesan buruk yang dahsyat terhadap tanah pertanian kawasan tersebut. Jalan ke dusun durian rosak teruk, sungai tercemar, dan tanah dusun terpalit dengan air larian perlombongan. Hasil tuaian durian merosot mendadak - di mana sebatang pokok sebelum ini boleh menghasilkan 200 hingga 300 biji buah semusim, hasilnya jatuh kepada kira-kira 100 biji sahaja. Petani seperti Ahmad Rizal Jaafar dan Wan Udani Wan Ahmad, yang dipetik dalam laporan Malay Mail, menyatakan kebimbangan bahawa varieti durian unik Beserah mungkin menghadapi kepupusan.
Menambah tekanan, generasi petani yang lebih muda di kawasan itu cenderung memilih untuk menanam Musang King dan Duri Hitam - varieti yang menguasai harga pasaran tertinggi - berbanding mengekalkan pokok D145 warisan. Logik ekonomi ini boleh difahami tetapi bermakna bilangan pokok D145 tidak dipulihkan.
Satu butiran yang penting: pokok-pokok D145 di Beserah kebanyakannya merupakan spesimen bukan klon, bermakna setiap pokok mungkin membawa sub-ciri tersendiri. Kepelbagaian genetik ini merupakan satu bentuk warisan pertanian, tetapi ia juga menjadikan varieti ini lebih terdedah - apabila pokok-pokok tua ini tiada, kualiti khusus mereka tidak dapat dihasilkan semula.
Fakta Menarik
- Kecenderungan Sultan Pahang terhadap D145 yang dilaporkan pada tahun 1970-an ialah antara kisah yang paling kerap diceritakan tentang varieti ini. Walaupun butirannya sukar disahkan secara bebas, kisah naungan diraja ini telah menjadi sebahagian daripada identiti tempatan Beserah dan mencerminkan penghargaan tulen yang pernah dinikmati D145.
- Beserah ialah antara beberapa tempat di Malaysia di mana sebuah perkampungan nelayan turut terkenal dengan varieti durian premium. Identiti dwi ini - nelayan di laut, pekebun durian di darat - memberikan D145 konteks budaya yang luar biasa yang tiada pada kebanyakan varieti durian.
- D145 didaftarkan pada tahun 1981, menjadikannya antara entri yang lebih awal dalam daftar DOA. Sebagai perbandingan, kebanyakan varieti popular hari ini didaftarkan pada tahun 1990-an atau kemudian. D145 telah didokumentasikan secara rasmi selama lebih empat dekad.
- Gelaran "Engku" dalam nama pelapor (Khidzir Engku Ali) ialah gelaran keturunan yang biasa dalam kalangan keluarga yang mempunyai hubungan dengan kebangsawanan Melayu di Pahang dan negeri-negeri pantai timur yang lain. Ini menambah dimensi sosial yang menarik kepada pendaftaran varieti ini - ia dibawa ke DOA oleh seseorang yang berakar dalam golongan bangsawan tempatan.
- Krisis perlombongan bauksit di Kuantan pada 2015-2016 ialah antara bencana alam sekitar paling serius yang menjejaskan pertanian Malaysia dalam beberapa dekad kebelakangan ini. Kesannya terhadap dusun D145 merupakan contoh konkrit bagaimana aktiviti perindustrian boleh mengancam varieti tanaman warisan yang hanya wujud dalam kawasan geografi yang terhad.
- Walaupun jarang ditemui, D145 terus menarik minat. Anak pokok dijual melalui platform dalam talian seperti Shopee, sering dipasarkan sebagai durian "super rare" atau "warisan," menunjukkan bahawa generasi pekebun baharu melihat nilai dalam memulihara dan membiakkan varieti ini.
- Aroma D145 yang lemah menjadikannya antara varieti durian yang paling "mesra" - satu kelebihan berpotensi dalam pasaran di mana bau kuat durian menjadi penghalang kepada penerimaan yang lebih luas.
- New Straits Times menerbitkan artikel pada tahun 2023 yang menyifatkan Durian Beserah sebagai "setanding dengan Musang King" dan "sedang mengetuk pintu varieti elit yang lain di Malaysia," menandakan minat media yang baharu terhadap varieti yang telah lama diabaikan ini.